أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
615
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
هم فرماندهى از مصر بر عهده داشت كه علاوه بر فرماندهى نيروى دفاعى ، لقب محافظ به او داده مىشد . اين سبك حكومت در مكه با استقرار نيروهاى محمدعلى پاشا از سال 1228 كه سعودىها آن ناحيه را تخليه كردند ، به مدت بيست سال به درازا كشيد . پس از آن بر اساس معاهدهء كوتاهيه « 1 » در سال 1248 ، سلطان به طور كلى از مصر و سوريه و حجاز دست برداشت و اين مناطق تا سال 1256 يعنى تا هفت سال بعد از معاهدهء كوتاهيه باز از قدرت عثمانى خارج بود تا آن كه در اين سال ، مجدداً به عثمانىها بازگشت . اين تابعيت ، دلايلى داشت كه خلاصهء آن از اين قرار است : زمانى كه حجاز فتح شد ، محمدعلى پاشا علاقمند شد تا سوريه را نيز فتح كرده ، مسببان ناآرامىهاى آنجا را طرد كند و دايرهء ممالك تحت سلطهء خويش را توسعه دهد . وى در اين باره با عثمانىها به گفتگو پرداخت ؛ اما آنان نپذيرفتند و او ساكت ماند . چيزى نگذشت كه با والى عكا درگير شد و آنگاه ، فرصت را مغتنم شمرد و با سپاه عظيمى به سوريه حمله كرد و يافا را گرفت . پس از آن دمشق را فتح كرد . اين حمله سبب خشم سلطان محمود شد . وى دستور عزل محمدعلى پاشا را صادر كرد و سپاهى را براى جنگ با وى و بيرون راندن سپاه او از سوريه اعزام كرد . سپاه اعزامى سلطان عثمانى كارى از پيش نبرد و محمدعلى پاشا توانست آن را شكست دهد و بالاتر آن كه سپاه را در شمال سوريه تعقيب كند ، به طورى كه منطقهء اضنه و طرطوس را هم تصرّف كرده ، به تهديد آستانه يعنى استانبول بپردازد . در اين وقت ، دولتهاى اروپايى احساس خطر كرده ، تصوّر كردند كه پيروزى محمدعلى پاشا بر تركيه پس از پيروزىهايى كه در آسيا و آفريقا به دست آورده است ، مىتواند به مصالح آنان آسيب برساند . به همين دليل براى توقف آن در مرزهاى تركيه تلاش كرده و به واسطهگرى براى صلح ميان آنان پرداختند . به دنبال آن معاهدهء كوتاهيه
--> ( 1 ) . شهرى در آناتولى كه معاهدهء سلطان عثمانى با محمدعلى امير مصر و سوريه در آنجا به امضا رسيد و سلطان ، اين دومنطقه را به او واگذار كرد .